26 Mayıs 2019 Pazar

Babek Zencani’ye idam cezası verildi

Dünyanın katmanları.

Dünyanın katmanlarını sizler için derledik.

02 Eylül 2015 Çarşamba 00:01
Bu haber 2505 kez okundu
Dünyanın katmanları.

Dünyanın katmanlarını merkezden dış kabuğa doğru saymak gerekirse iç çekirdek, dış çekirdek, manto ve yer kabuğu şeklinde saymak gerekir. İç çekirdek oldukça sert bir yapıdadır. Sıcaklığı 5000 oC derecededir. Bu katmanda en ağır elementler yer almaktadır. Dış çekirdekte ise karışım erimiş bir halde karşımıza çıkmaktadır. Manto ise dış çekirdeğin üzerinde yer alan bir katmandır. Bu katman alt manto ve üst manto diye ikiye ayrılmaktadır. Mantonun en dış kısmındaki maddelere magma adı verilir ve magmanın hareketleri yüzünden depremler gibi olaylar yaşanabilmektedir. Yer kabuğu ise en üst katmanda yer almaktadır. Yer kabuğunun okyanus tarafından kaplanmış kısımları ince bir yapıdadır. Yer kabuğu zamanla soğuyan bir yapıdadır. Bütün canlı varlıklar yer kabuğunun üzerinde yaşamlarını sürdürürler. Burası bildiğimiz gibi toprak ve su içeren bölümdür.

DÜNYANIN KATMANLARI NE İŞE YARAR ?

Atmosfer olmasa bizle asla yaşayamazdık. Yer kabuğunun bizlere sunmuş olduğu yaşam alanında su ve toprak mevcuttur. Atmosfer hava almamızı sağlamaktadır. Su küre bize ihtiyacımız olan suyu sunmaktadır. Manto ısının yer küreye aktarılmasını sağlamaktadır. Dünyanın katmanları nedir ve ne işe yarar? Gibi sorulara da böyle kısa bir cevaplar verilebilir. Dünyanın beş katmanını saymak gerekirse şu şekilde sayılabilir:

1-Gaz katmanı(Atmosfer)

2-Su katmanı(Hidrosfer)

3-Yer Kabuğu(Litosfer)

4-Magma katmanı(Pirosfer)

5-Çekirdek katmanı(Barisfer)

Bu katmanlardan biraz bahsedelim:

1.Atmosfer: Dünyayı sarmalayan bir gaz tabakasıdır. Atmosferde bulunan bir çok gaz ve yer çekiminin de etkisiyle çeşitli yükseltilerde bulunur. Eğer ki yer çekimi biter ise atmosferde bitmiş olur.

2.Hidrosfer: Okyanuslar ve kıtalar gibi çok büyük su kütlelerine denir. Denizler, Okyanusların içlerine doğru uzanan kollarıdır.

3.Litosfer: Bu katman birçok taş ve kayanın bulunduğu katmandır. Bu katmanın en üstü toprak ile örtülüdür. Bazı katmanları ise su ile kaplıdır. Canlılar yer kabuğunun üzerinde hayatını sürdürürler.

4.Pirosfer: Yer kabuğunun el altında yer alan tabakadır. Sıcaklığı 2000 santigrat derecedir. Bu katman da ergimiş maddelerle birlikte çok fazla sıkışmış olan gaz ve buharın bir karışımıdır.

5:Barisfer: Bu katman yer kürenin en iç katmanıdır. Sıcaklığı 5000 santigrat derecedir. Çok yüksek sıcaklığa sahip olan bu katmanda basıncın etkisiyle burada ki maddeler erimemektedir.

Ozonun dağılımı ve troposfere etkileri nelerdir? Bu tabakada ki incelme ve mor ötesi ışınların dünya üzerine ulaşması dışında, Troposferi de etkilemektedir. Stratosfer tabakası ısınırken Troposfer denilen katmanda git gide ısınmaktadır. Stratosferde ki kısa dalga mor ötesi ışınlar ve oksijeni ozona dönüştürür. Ozonun Atmosferdeki dağılımı farklıdır. Gazın %90'ı Stratosferde ki katmanda tutulur.Geri kalan %10'luk kısım Troposferde yer almaktadır.Yapılan araştırmalar sonucun da son zamanlarda Troposferin yeryüzüne olan yakın bölgelerinde de ozonun miktarı artmaktayken, Stratosferdeki ozon tabakasının da azaldığını göstermektedir.

ATMOSFERİN ROLÜ

Bu katman dünyanın oluşumundan beri bir çok gazların karışımı ile oluşmuş ve dünyamızı sarmalayan bir gaz kütlesidir.Fakat bu gaz kütlesinin yani Atmosferin önemi nedir? Soruna yönelik şu maddeleri sıralayabiliriz:

1-Sağlamış olduğu oksijen sayesinde bir çok canlı hayatını sürdürebilmektedir.

2-Bu gazın en önemli kısımlarından birisi de dünyanın fazla ısınmasını engellemesidir.Bu gaz sayesinde dünya fazla ısınmaz ve fazla soğuması da önlenir.

3-Güneşin dünyamıza göndermiş olduğu kısa dalgalı zararlı ışınları da süzerek dünyayı daha yaşanır bir hale getirir.

4-Güneşten gelen ışınların uzaya geri dönmesini sağlayarak bir örtü görevi görür.

Bu gaz örtüsü dünyanın etrafında bulunmasının en önemli nedeni ise yer çekimi kuvvetinin olmasıdır.Bu gaz tabakası tatsız,kokusuz,renksizdir.Çok hızlı hareket edebilen akışkan,sıkıştırılabilir ve elastik ve sonsuz genişlemeye sahip olan ısı geçirgenliği de zayıf ve titreşimleri belli bir hızda ileten bir yapıya sahiptir. Su buharı dahil edilmez ise Atmosferi oluşturan gaz oranları şöyledir:

Nitrojen: %78.09

Oksijen: %20.95

Argon: %0.93

Karbondioksit: %0.03

Neon: %0.0018

Kripton: %0.0001

Helyum: %0.00053

Hidrojen: %0.00005

Ksenon: %0.000008

Ozon: %0.000001

Bu oralar her zaman değişiklik gösterebilir.

Litosfer:Yer kürede bulunan; kabuk, manto ve çekirdek kısımlarından oluşur.Manto ve çekirdek kısımları iç ve dış olarak nitelendirilen ikişer kısma ayrılmaktadır.

Kabuk:Kabuğun kalınlığı değişkendir.Zirve noktası olarak Himalayalarda 8.850 m ile Everest tepesidir.Kıtasal kısım dediğimiz alanın çoğunluğu da granitten oluşmaktadır.Bu kayalar açık renkli olarak bilinen felsik olarak adlandırılan feldspar ve kuartz minerallerini içermektedir.

Manto: Bu kısım magnezyum, demir ve silikon gibi maddelerden oluşmaktadır.Ayrıca bu katman oldukça sıcak ve katıdır.Bu katmanın üst kısımları hem katı hem de sıvı gibi davranmaktadır.Bu katmanın üstünde yaşadığımız ince bir kaya olarak bilinen dış tabaka yer almaktadır.Buna da kabuk denilmektedir.

Çekirdek:2900 km gibi bir derinliktedir. Mantodan sonra çekirdeğe geçiş yapılıyor.Çekirdek denilen ana kısım iç ve dış çekirdek olarak da iki ana parçaya bölünmüştür.Sıcaklığı ise 3700 derecelik bir sıcaklığa ulaşmıştır.Buna rağmen nikel demir alaşımından oluşan dış çekirdek kısımı erimiş olmak zorundadır.Bu durumdan dolayı 2300 km kalınlığındaki dış çekirdeğe giriş de %30'a kadar düşüş söz konusudur.

Dünya'nın manyetik alanı: Dış çekirdekte bulunan sıvı akıntılarının yol açtığı ve kendi kendine ayakta tutan bir dinamo etkisidir. Yerin kendi ekseni etrafında dönmesi  ve dış çekirdek kısmının alt ve üst yarısında oluşan zıt yönle ile de spiral akıntılarda ki sıvı be demirin elektrik iletkenliği ve zıt yönlü spiral akımlarının oluşturduğu düşünülmektedir.

Yükleniyor...

YORUM YAZ

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.

      Yorumlar
      Toplam 1 yorum mevcut

    • Özgür 8 ay önce yorumlandı

      Gthhft

    Anayasa referandumunda sizin kararınız hangisi olabilir?

    EN ÇOK OKUNANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    EN ÇOK YORUMLANANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    SENDE YAZ
    Ziyaretçi Defteri
    Ziyaretçi Defteri

    Siz de yazmak istemez misiniz?

    Ziyaretçi Defteri
    ARŞİV